Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: 12 εκθέματα για στοχευμένη επίσκεψη

Πριν μπείτε

Το μουσείο στεγάζεται στο νεοκλασικό κτίριο της Πατησίων 44, λίγα λεπτά με τα πόδια από την Angel Athens και κοντά στην Ομόνοια. Οι μόνιμες συλλογές καλύπτουν τον ελληνικό πολιτισμό από τη Νεολιθική ως τη ρωμαϊκή περίοδο, μαζί με αιγυπτιακές και κυπριακές αρχαιότητες. Πριν πάτε, ελέγξτε ωράριο, εισιτήρια και τυχόν κλειστές αίθουσες στον επίσημο ιστότοπο, γιατί οι πληροφορίες αλλάζουν ανά εποχή.

Συμβουλή: ξεκινήστε από τις Προϊστορικές Αρχαιότητες. Εκεί βρίσκονται η Μάσκα του «Αγαμέμνονα», τα μυκηναϊκά ευρήματα και τα κυκλαδικά ειδώλια. Νωρίς το πρωί η διαδρομή συνήθως είναι πιο ήρεμη και μπορείτε να σταθείτε λίγο περισσότερο μπροστά στα πιο γνωστά εκθέματα.

1. Η Μάσκα του «Αγαμέμνονα» — Αίθουσα 4

Ο Ερρίκος Σλήμαν τη βρήκε σε λακκοειδή τάφο των Μυκηνών το 1876 και τη συνέδεσε αμέσως με τον Αγαμέμνονα. Η χρονολόγηση όμως τη φέρνει αρκετούς αιώνες πριν από τον Τρωικό Πόλεμο, όπως τον ξέρουμε από την επική παράδοση. Το όνομα έμεινε, αλλά η μάσκα είναι πιο ενδιαφέρουσα όταν τη δείτε ως μυκηναϊκό ταφικό αντικείμενο: λεπτό φύλλο χρυσού, κλειστά μάτια, πρόσωπο που μοιάζει περισσότερο με τελετουργική εικόνα παρά με πορτρέτο.

2. Οι βασιλικοί τάφοι των Μυκηνών — Αίθουσες 3-4

Στις ίδιες αίθουσες βλέπετε χρυσά κύπελλα, εγχειρίδια με ένθετες σκηνές, αγγεία σπονδής και άλλα μυκηναϊκά αντικείμενα που δείχνουν πλούτο, τεχνική δεξιοτεχνία και επαφές με τον ευρύτερο κόσμο της Εποχής του Χαλκού. Τα περίφημα Κύπελλα του Βαφειού, με σκηνές ταύρων σε λεπτή ανάγλυφη δουλειά, δεν προέρχονται από τους ίδιους τάφους των Μυκηνών, αλλά ανήκουν στην ίδια μεγάλη αφήγηση της μυκηναϊκής τέχνης.

3. Κυκλαδικά ειδώλια — Αίθουσα 6

Τα μαρμάρινα κυκλαδικά ειδώλια (3200-2000 π.Χ.) είναι μικρά, λιτά και πολύ πιο σύνθετα απ' όσο φαίνονται στην πρώτη ματιά. Αναζητήστε τον «αρπιστή», μια καθιστή ανδρική μορφή που παίζει τριγωνική άρπα. Η αίθουσα είναι καλή ανάσα πριν περάσετε στη γλυπτική.

4. Οι τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου — Αίθουσες 48 & 49

5. Πινακίδες Γραμμικής Β — Προϊστορικές Συλλογές

Μικρές πήλινες πινακίδες, ορισμένες όχι μεγαλύτερες από πιστωτική κάρτα, χαραγμένες με την πρωιμότερη αποκωδικοποιημένη ελληνική γραφή (συλλαβικό σύστημα που χρησιμοποιήθηκε από το 1450 ως το 1200 π.Χ. για λογιστικές καταγραφές στα μυκηναϊκά ανάκτορα). Σώθηκαν εντελώς τυχαία: τα ανάκτορα κάηκαν, ο άψητος πηλός ψήθηκε, και οι γραφειοκρατικές σημειώσεις άντεξαν. Η αποκρυπτογράφηση του Michael Ventris το 1952 πήγε την ιστορία της ελληνικής γλώσσας περίπου 700 χρόνια πιο πίσω.

6. Ο Κούρος του Σουνίου — Αίθουσα 8 (Αρχαϊκή Γλυπτική)

Μόλις περάσετε από τις Προϊστορικές στη Γλυπτική, ο Κούρος του Σουνίου δείχνει την αρχαϊκή μορφή στην πιο αυστηρή της εκδοχή: μετωπικός, όρθιος, με το γνωστό «αρχαϊκό μειδίαμα» και το σώμα οργανωμένο σε καθαρές γραμμές. Κρατήστε τον στο μυαλό σας όταν φτάσετε στα χάλκινα των επόμενων αιθουσών. Η διαφορά λέει πολλά για την εξέλιξη της ελληνικής γλυπτικής.

7. Ο χάλκινος του Αρτεμισίου (Δίας ή Ποσειδώνας) — Αίθουσα 15

Ανασύρθηκε από ναυάγιο κοντά στο Αρτεμίσιο. Το χάλκινο σώμα, μεγαλύτερο από φυσικό μέγεθος, βρίσκεται σε στιγμή ρίψης. Αν κρατούσε κεραυνό ή τρίαινα παραμένει ανοιχτό ερώτημα, γι' αυτό θα τον δείτε να αναφέρεται ως Δίας ή Ποσειδώνας. Η αξία του είναι τεράστια και για έναν απλό λόγο: τα πρωτότυπα ελληνικά χάλκινα σώζονται σπάνια, επειδή πολλά έλιωσαν στους επόμενους αιώνες.

8. Το Παιδί του Μαραθώνα — Αίθουσα 28

Άλλο ένα πρωτότυπο χάλκινο, από τη θάλασσα του Μαραθώνα. Ο νέος αθλητής στέκεται με ελαφρύ γείρσιμο και κρατούσε αρχικά κάτι που δεν σώζεται. Η απόδοση στο περιβάλλον του Πραξιτέλη έχει συζητηθεί, χωρίς να είναι απλή βεβαιότητα. Δείτε το μετά τον Κούρο του Σουνίου: η απόσταση ανάμεσα στα δύο έργα δείχνει πόσο άλλαξε η σχέση σώματος και κίνησης.

9. Ο Ιππέας του Αρτεμισίου — Αίθουσα 21

Ο Ιππέας του Αρτεμισίου είναι από τα έργα που αξίζουν αναζήτηση, γιατί δεν βρίσκεται πάντα πάνω στη γρήγορη διαδρομή. Το μικρό αγόρι και το άλογο αποδίδουν ένταση, ταχύτητα και κίνηση με τρόπο που ξεχωρίζει μέσα στη συλλογή. Αν δυσκολευτείτε να το βρείτε, ρωτήστε το προσωπικό της αίθουσας.

10. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων — Αίθουσα 38

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ένας από τους βασικούς λόγους επίσκεψης στο μουσείο. Τα θραύσματα του χάλκινου μηχανισμού με γρανάζια προέρχονται από ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα και συνδέονται με αστρονομικούς υπολογισμούς. Η πολυπλοκότητά του είναι σπάνια για την αρχαιότητα. Μην αρκεστείτε στην πρώτη ματιά: οι αναπαραστάσεις και οι επεξηγήσεις βοηθούν πολύ.

11. Ο χάλκινος φιλόσοφος των Αντικυθήρων — Αίθουσα 28

Από το ίδιο ναυάγιο προέρχεται και ο λεγόμενος χάλκινος φιλόσοφος: κεφαλή και κορμός ηλικιωμένου άντρα με γενειάδα, ρυτίδες και έντονο βλέμμα. Δεν χρειάζεται να ξέρουμε με βεβαιότητα ποιον παριστάνει για να καταλάβουμε τη σημασία του. Η ελληνιστική τέχνη αφήνει εδώ την ιδανική νεότητα και κοιτάζει το πρόσωπο με μεγαλύτερη ψυχολογική ένταση.

12. Συλλογή Αγγείων: ο Αμφορέας του Διπύλου — Αίθουσα 41 (1ος όροφος)

Στον πάνω όροφο, στη Συλλογή Αγγείων, ο Αμφορέας του Διπύλου δείχνει τη γεωμετρική τέχνη σε μνημειακή κλίμακα: ζώνες με μοτίβα, μορφές θρήνου και μια ταφική σκηνή που οργανώνει ολόκληρη την επιφάνεια. Είναι καλή τελευταία στάση, γιατί σας βγάζει από τα «μεγάλα ονόματα» και σας θυμίζει πόσο δυνατή μπορεί να είναι η κεραμική.

Πρακτικά στοιχεία επίσκεψης

• Διεύθυνση: Πατησίων (28ης Οκτωβρίου) 44, Αθήνα 106 82.
• Ώρες: αλλάζουν ανά εποχή, αργία και πιθανές εργασίες. Ελέγξτε τον επίσημο ιστότοπο πριν πάτε.
• Εισιτήρια: υπάρχουν κανονικά, μειωμένα και δωρεάν κατηγορίες επισκεπτών. Επιβεβαιώστε τι ισχύει στο hhticket.gr ή στο namuseum.gr.
• Κράτηση: για απλή επίσκεψη συνήθως δεν είναι δύσκολη, αλλά σε περιόδους αιχμής ή ειδικές εκθέσεις καλό είναι να ελέγξετε εκ των προτέρων.

Πώς θα φτάσετε από την Angel Athens

Από την Ιουλιανού 50: περπατάτε προς Πατησίων και σε λίγα λεπτά φτάνετε στο μουσείο. Δεν χρειάζεται μετρό ούτε ταξί. Είναι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της Angel Athens για όποιον θέλει να δει το Εθνικό Αρχαιολογικό χωρίς μετακίνηση μέσα στην πόλη.

Πόσο χρόνο να αφιερώσετε

Συχνές Ερωτήσεις

Αξίζει το ταξίδι μόνο για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων;

Για όποιον ενδιαφέρεται για την ιστορία της επιστήμης ή της τεχνολογίας, ναι. Δεν είναι το πιο θεαματικό έκθεμα με την πρώτη ματιά, αλλά όσο καταλαβαίνετε τι έκανε, τόσο μεγαλώνει η εντύπωση.

Γίνεται η επίσκεψη με παιδιά;

Ναι, αλλά με σύντομη διαδρομή. Για μικρότερα παιδιά, διαλέξτε λίγα εκθέματα με καθαρή εικόνα: τον Μηχανισμό, τον κυκλαδικό αρπιστή, τις τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου και κάποια από τα χάλκινα. Αν προσπαθήσετε να δείτε όλο το μουσείο, θα κουραστούν γρήγορα.

Είναι πιο κοντά στην Ακρόπολη ή στην Ομόνοια;

Στην Ομόνοια. Περίπου 12 λεπτά πεζή βόρεια από το μετρό. Από την περιοχή της Ακρόπολης χρειάζονται 30-35 λεπτά πεζή μέσα από το κέντρο — πιο εύκολα, μετρό Γραμμή 2 (κόκκινη) δύο στάσεις ως Ομόνοια και πεζή από εκεί.