Η γεωλογία πίσω από την εικόνα
Η Σαντορίνη είναι το υπόλοιπο ενός ηφαιστειακού συστήματος που άλλαξε βίαια πριν από περίπου 3.600 χρόνια. Η μινωική έκρηξη, γύρω στο 1600 π.Χ., συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες ηφαιστειακές εκρήξεις της ιστορικής περιόδου.
Το παλιό νησί κατέρρευσε και άφησε τη σημερινή καλντέρα. Η Θήρα, η Θηρασιά, το Ασπρονήσι, η Νέα Καμένη και η Παλαιά Καμένη είναι κομμάτια αυτής της γεωλογικής ιστορίας. Το θέαμα δεν είναι σκηνικό. Είναι αποτέλεσμα κατάρρευσης.
Η ίδια έκρηξη σκέπασε το Ακρωτήρι με μέτρα ελαφρόπετρας. Γι’ αυτό σώθηκε τόσο καλά. Η σύνδεση με τον μύθο της Ατλαντίδας παραμένει θεωρία, όχι δεδομένο.
Ακρωτήρι: πόλη της Εποχής του Χαλκού
Οι ανασκαφές στο Ακρωτήρι άρχισαν το 1967 από τον Σπυρίδωνα Μαρινάτο. Ο οικισμός είχε διώροφα και τριώροφα σπίτια, λιθόστρωτους δρόμους, αποχετευτικό σύστημα και τοιχογραφίες που συγγενεύουν με τον μινωικό κόσμο της Κρήτης.
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα είναι η απουσία. Δεν βρέθηκαν σκελετοί ούτε πολλά πολύτιμα αντικείμενα. Πιθανότατα οι κάτοικοι έφυγαν μετά από σεισμούς που προηγήθηκαν της έκρηξης.
Ο χώρος είναι στεγασμένος και η επίσκεψη γίνεται πάνω σε διαδρόμους. Για εισιτήρια, συνδυαστικά πάσα και ημέρες λειτουργίας, ελέγξτε την τρέχουσα ενημέρωση του Υπουργείου Πολιτισμού. Για τον χώρο υπολογίστε περίπου μιάμιση ώρα, περισσότερο αν διαβάζετε τις πινακίδες.
Φηρά, Οία, Ημεροβίγλι, Πύργος
Τα Φηρά είναι η πρωτεύουσα και ο βασικός κόμβος του νησιού. Από το παλιό λιμάνι ανεβαίνει κανείς με τελεφερίκ ή από τα περίπου 580 σκαλιά. Εστιατόρια, μαγαζιά, ξενοδοχεία και λεωφορεία συγκεντρώνονται εδώ. Έχει πρακτικότητα, αλλά και πολύ κόσμο.
Η Οία είναι το βόρειο άκρο της καλντέρας και το πιο φωτογραφημένο σημείο της Σαντορίνης. Στο ηλιοβασίλεμα, τα στενά γεμίζουν πολύ πριν πέσει ο ήλιος. Όποιος δεν θέλει να στέκεται ώμο με ώμο, καλύτερα να δει το φως από το Ημεροβίγλι, τα Φηρά ή από καράβι.
Το Ημεροβίγλι έχει το ψηλότερο σημείο της καλντέρας και τη διαδρομή προς τον βράχο του Σκάρου. Το Φηροστεφάνι ακουμπά στα Φηρά, αλλά έχει λιγότερη ένταση. Ο Πύργος, στο εσωτερικό, κρατά πιο χωριάτικη κλίμακα, με κάστρο και θέα προς πολλές πλευρές του νησιού.
Παραλίες με ηφαιστειακό χρώμα
Κόκκινη Παραλία
Κόκκινοι βράχοι κοντά στο Ακρωτήρι. Η πρόσβαση περιορίζεται συχνά λόγω κατολισθήσεων· καλύτερα θέα από πάνω.
Λευκή Παραλία
Λευκοί βράχοι από ελαφρόπετρα. Η πρόσβαση γίνεται κυρίως με καραβάκι από το Ακρωτήρι.
Περίσσα, Περίβολος, Καμάρι
Μαύρη ηφαιστειακή άμμος, οργανωμένα τμήματα και beach bars. Το μεσημέρι η άμμος καίει.
Βλυχάδα
Νότια ακτή, με βράχους που ο αέρας έχει σκάψει σε παράξενες μορφές. Συνήθως έχει λιγότερη πίεση.
Ηφαιστειακή εκδρομή με καράβι
Η Νέα Καμένη είναι ενεργή ηφαιστειακή νησίδα μέσα στην καλντέρα. Η μικρή πεζοπορία ως τον κρατήρα δεν είναι δύσκολη, αλλά γίνεται σε μαύρο, ζεστό και σκονισμένο έδαφος. Η τελευταία μικρή έκρηξη έγινε το 1950.
Η Παλαιά Καμένη έχει θερμές πηγές με θειούχο νερό. Το νερό είναι καφετί και μυρίζει θείο, όχι πισίνα spa. Η Θηρασιά μπαίνει σε αρκετές εκδρομές ως στάση για φαγητό. Τα απογευματινά καραβάκια είναι καλή λύση για ηλιοβασίλεμα χωρίς το στρίμωγμα της Οίας.
Ασύρτικο και αμπέλια κουλούρα
Το Ασύρτικο της Σαντορίνης είναι ξηρό λευκό κρασί με οξύτητα, μεταλλικότητα και αλμυρή αίσθηση. Τα αμπέλια δεν υψώνονται σε σειρές. Οι παραγωγοί τα πλέκουν χαμηλά, σε «κουλούρα», για να προστατεύονται από τον αέρα και να κρατούν υγρασία.
Το Vinsanto είναι γλυκό κρασί από λιαστά σταφύλια, κυρίως Ασύρτικο και Αηδάνι. Στο νησί λειτουργούν αρκετά οινοποιεία, από συνεταιριστικές εγκαταστάσεις μέχρι μικρότερα κτήματα. Για επίσκεψη και δοκιμή, κλείστε ώρα, ειδικά την υψηλή περίοδο.
Τοπικό φαγητό
Το ντοματάκι Σαντορίνης είναι ΠΟΠ, μικρό και συμπυκνωμένο, επειδή μεγαλώνει σε ηφαιστειακό έδαφος με ελάχιστο νερό. Η φάβα είναι ΠΟΠ και σερβίρεται λιωμένη, με κρεμμύδι, κάπαρη και λάδι. Η λευκή μελιτζάνα έχει πιο γλυκιά γεύση από τη μωβ.
Οι ντοματοκεφτέδες εμφανίζονται σχεδόν παντού, με δυόσμο ή άλλα μυρωδικά. Το χλωρό είναι φρέσκο τοπικό τυρί από αιγοπρόβειο γάλα, λιγότερο γνωστό αλλά πιο χαρακτηριστικό από πολλά πιάτα που γράφονται στα τουριστικά μενού.
Τα γαϊδουράκια: όχι
Στα Φηρά προσφέρονται ακόμη διαδρομές με γαϊδουράκια στα 580 σκαλιά του παλιού λιμανιού. Τα προβλήματα ευζωίας έχουν καταγραφεί από ελληνικές αρχές και διεθνείς οργανώσεις: υπερκόπωση, πληγές, κακός εξοπλισμός, ζέστη.
Το τελεφερίκ ανεβαίνει γρήγορα, αλλά στις ώρες αιχμής μπορεί να έχει αναμονή. Το περπάτημα είναι δωρεάν, αλλά τα σκαλιά θέλουν προσοχή. Τα ζώα δεν είναι τουριστικό μέσο μεταφοράς.
Μετακινήσεις στο νησί
Τα λεωφορεία ΚΤΕΛ ξεκινούν κυρίως από τα Φηρά και συνδέουν Οία, Καμάρι, Περίσσα, Ακρωτήρι και Πύργο. Το καλοκαίρι γεμίζουν γρήγορα, άρα αφήστε περιθώριο αν έχετε πλοίο, πτήση ή κράτηση.
ATV και scooter νοικιάζονται παντού, αλλά οι δρόμοι είναι στενοί, απότομοι και γεμάτοι επισκέπτες που δεν ξέρουν τη διαδρομή. Το αυτοκίνητο βοηθά στις παραλίες και στα χωριά, όμως το parking σε Φηρά και Οία είναι δύσκολο. Τα ταξί είναι λίγα και οι αναμονές μεγάλες.
Πώς φτάνει κανείς από Αθήνα
Από την Ιουλιανού 50 προς το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος πηγαίνετε με Γραμμή 1 από Βικτώρια ως Μοναστηράκι και μετά με Γραμμή 3 προς αεροδρόμιο. Υπολογίστε περίπου μία ώρα, ανάλογα με την αναμονή. Η πτήση Αθήνα-Σαντορίνη είναι σύντομη, ενώ το αεροδρόμιο της Σαντορίνης έχει πολλές απευθείας ευρωπαϊκές πτήσεις το καλοκαίρι.
Για πλοίο, η Γραμμή 1 από Βικτώρια πηγαίνει απευθείας στον Πειραιά. Τα πλοία για Σαντορίνη διαφέρουν πολύ σε διάρκεια και τιμή ανά εταιρεία και τύπο πλοίου. Τις μέρες με πολλά κρουαζιερόπλοια, το παλιό λιμάνι και τα Φηρά πιέζονται ιδιαίτερα γύρω στις ώρες άφιξης και αναχώρησης των γκρουπ.
Πότε να πάει κανείς
Απρίλιος, Μάιος και Οκτώβριος είναι οι πιο λογικοί μήνες για τη Σαντορίνη. Ο καιρός είναι πιο ήπιος, οι τιμές συνήθως χαμηλότερες και η καλντέρα αναπνέει. Η θάλασσα την άνοιξη μπορεί να είναι δροσερή, αλλά το περπάτημα και οι αρχαιολογικοί χώροι είναι πολύ πιο άνετοι.
Ιούνιος και Σεπτέμβριος έχουν ζεστή θάλασσα και περισσότερη κίνηση, αλλά παραμένουν διαχειρίσιμοι. Ιούλιος και Αύγουστος σημαίνουν ακραία ζήτηση, ακριβές διαμονές, ζέστη και πλήθος στα στενά. Για τότε χρειάζεται κράτηση μήνες πριν.
Τέσσερις μέρες στη Σαντορίνη
Την πρώτη μέρα χωρούν Φηρά, τελεφερίκ, περίπατος στην καλντέρα και ηλιοβασίλεμα στο Ημεροβίγλι. Τη δεύτερη, Ακρωτήρι, Κόκκινη Παραλία από ψηλά, Βλυχάδα και Πύργος. Την τρίτη, εκδρομή σε Νέα Καμένη, θερμές πηγές και Θηρασιά. Την τέταρτη, οινοποιείο και μαύρες παραλίες σε Περίσσα ή Καμάρι.
Η Οία δεν χρειάζεται οπωσδήποτε στο ηλιοβασίλεμα. Το πρωί είναι πιο καθαρή, πιο ήσυχη και πολύ πιο χρήσιμη για πραγματική περιήγηση.