Τι είναι η «κυκλαδική τέχνη»
Οι Κυκλάδες είναι το νησιωτικό σύμπλεγμα στα νοτιοανατολικά της Αθήνας: Νάξος, Πάρος, Αμοργός, Σαντορίνη και πολλά ακόμη νησιά. Στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου μεταξύ 3200 και 2000 π.Χ., αναπτύχθηκε εκεί μια ξεχωριστή παράδοση μαρμάρινων ειδωλίων. Οι μορφές είναι λιτές: πρόσωπα όπου τονίζεται κυρίως η μύτη, χέρια διπλωμένα μπροστά στο σώμα, σώματα με καθαρή γεωμετρία. Πολλά από αυτά τα ειδώλια πιθανότατα έφεραν χρώμα, παρότι σήμερα τα βλέπουμε κυρίως λευκά.
Αυτό που εκπλήσσει πολλούς επισκέπτες είναι πόσο σύγχρονα μοιάζουν. Η καθαρή φόρμα τους βοήθησε νεότερους καλλιτέχνες και ιστορικούς τέχνης να τα ξαναδούν με άλλο μάτι. Το μουσείο παρουσιάζει αυτή την τέχνη χωρίς υπερβολική σκηνοθεσία: αρκετός χώρος, χαμηλοί τόνοι και αντικείμενα που χρειάζονται παρατήρηση από κοντά.
Η συλλογή σε αριθμούς
3.000+
Συνολικά αντικείμενα στις μόνιμες συλλογές (Κυκλαδική, Αρχαία Ελληνική, Αρχαία Κυπριακή, καθώς και η Συλλογή Σταθάτου διακοσμητικών τεχνών).
4η χιλιετία π.Χ. – 6ος μ.Χ. αι.
Χρονολογικό εύρος της συλλογής — περίπου 4.500 χρόνια πολιτισμού του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
1986
Έτος που το Ίδρυμα Γουλανδρή άνοιξε το μουσείο στο κοινό. Από τότε, το μουσείο έχει αναπτύξει έντονο πρόγραμμα μόνιμων και περιοδικών εκθέσεων.
Δύο κτίρια, δύο πολύ διαφορετικές ατμόσφαιρες
Το μουσείο καταλαμβάνει δύο όμορα κτίρια στο Κολωνάκι, ενωμένα με γυάλινο διάδρομο:
- Το κύριο κτίριο — μοντέρνα, τετραώροφη κατασκευή σχεδιασμένη για τη συλλογή. Ο φωτισμός είναι διακριτικός και τα ειδώλια παρουσιάζονται με αρκετό χώρο γύρω τους.
- Το Μέγαρο Σταθάτου — νεοκλασικό μέγαρο του 19ου αιώνα, σχεδιασμένο από τον Ερνέστο Τσίλλερ και αναστηλωμένο ως εκθεσιακός χώρος. Εκεί φιλοξενούνται συχνά περιοδικές εκθέσεις, με ενδιαφέρουσα αντίθεση ανάμεσα στο ιστορικό κτίριο και τη σύγχρονη μουσειακή παρουσίαση.
Όροφος-όροφος, η μόνιμη συλλογή
1ος Όροφος — Κυκλαδικός Πολιτισμός
Ο βασικός όροφος για τους περισσότερους επισκέπτες. Οι προθήκες παρουσιάζουν τα ειδώλια σε εξέλιξη: από απλούστερες πρώιμες μορφές ως τις ώριμες μορφές με διπλωμένα χέρια. Αναζητήστε τις μορφές μουσικών, τα μεγαλύτερα ειδώλια και όσα σώζουν ίχνη χρώματος. Εκεί φαίνεται ότι αυτά τα αντικείμενα δεν ήταν πάντα τα «λευκά μινιμαλιστικά» έργα που φανταζόμαστε σήμερα.
2ος Όροφος — Αρχαία Ελληνική Τέχνη
Από την Εποχή του Χαλκού ως τη ρωμαϊκή περίοδο, με κεραμική, ειδώλια, μικροτεχνία και κοσμήματα. Είναι πιο γνώριμη ενότητα για όποιον έχει δει ελληνικά αρχαιολογικά μουσεία, αλλά βοηθά να μη μείνει η κυκλαδική τέχνη απομονωμένη από το υπόλοιπο Αιγαίο.
3ος Όροφος — Αρχαία Κυπριακή Τέχνη
Μια σημαντική ενότητα για την Κύπρο, με κεραμική, ειδώλια, ασβεστολιθικές μορφές και αντικείμενα που δείχνουν επαφές με τον ελληνικό, αιγυπτιακό και ανατολικό κόσμο. Αν έχετε περιορισμένο χρόνο, κάντε έναν σύντομο γύρο· αν σας ενδιαφέρει η Ανατολική Μεσόγειος, αξίζει περισσότερο.
4ος Όροφος — Σκηνές της καθημερινής ζωής στην αρχαιότητα
Ο πιο προσιτός όροφος για οικογένειες και για επισκέπτες που δεν έχουν αρχαιολογικό υπόβαθρο. Η παρουσίαση είναι θεματική: παιδική ηλικία, αθλητισμός, συμπόσιο, θάνατος. Είναι καλή γέφυρα ανάμεσα στα αντικείμενα και την καθημερινή ζωή.
Πρακτικά στοιχεία
- Διεύθυνση: Νεοφύτου Δούκα 4, Κολωνάκι. 5 λεπτά πεζή από το μετρό Ευαγγελισμός (Γραμμή 3, μπλε), 8 λεπτά από το Σύνταγμα.
- Ώρες: αλλάζουν ανά περίοδο, περιοδική έκθεση και αργία. Ελέγξτε το cycladic.gr πριν πάτε.
- Εισιτήρια: υπάρχουν κανονικά, μειωμένα και ειδικές κατηγορίες. Οι τιμές και οι προσφορές χρειάζονται έλεγχο στον επίσημο ιστότοπο.
- Κράτηση: για τη μόνιμη συλλογή συνήθως δεν είναι δύσκολη, αλλά ορισμένες περιοδικές εκθέσεις μπορεί να θέλουν προγραμματισμό.
- Ηχητική ξενάγηση: ελέγξτε αν υπάρχει εφαρμογή ή διαθέσιμος οδηγός στη γλώσσα που σας βολεύει και κατεβάστε τον πριν μπείτε στις αίθουσες.
Το καφέ στο αίθριο
Cycladic Café στο αίθριο του Μεγάρου Σταθάτου
Το καφέ του μουσείου, στο αίθριο του Μεγάρου Σταθάτου, είναι καλή στάση πριν ή μετά την επίσκεψη. Έχει πιο ήρεμη ατμόσφαιρα από πολλά καφέ του Κολωνακίου και βολεύει αν θέλετε να συνεχίσετε τη μέρα χωρίς μεγάλη μετακίνηση. Ελέγξτε ωράριο και πρόσβαση, γιατί μπορεί να επηρεάζονται από εκδηλώσεις ή περιοδικές εκθέσεις.
Περιοδικές εκθέσεις που αξίζουν προσοχή
Το Κυκλαδικής δουλεύει συχνά πάνω στη σχέση αρχαιότητας και σύγχρονης τέχνης, με περιοδικές εκθέσεις που αλλάζουν τον λόγο της επίσκεψης. Ελέγξτε πάντα το cycladic.gr πριν πάτε. Μερικές εκθέσεις έχουν ξεχωριστό εισιτήριο ή συγκεκριμένες ώρες, και αξίζει να ξέρετε από πριν αν θα μείνετε μόνο στη μόνιμη συλλογή ή αν θα δείτε και το πρόγραμμα του Μεγάρου Σταθάτου.
Πόσο χρόνο να αφιερώσετε
1 ώρα αν μείνετε στον 1ο όροφο της κυκλαδικής συλλογής με γρήγορο πέρασμα από αλλού — απολύτως αξιοπρεπές. 2 ώρες για ολοκληρωμένη επίσκεψη συμπεριλαμβανομένης μιας περιοδικής έκθεσης. 3 ώρες αν θέλετε και τους τέσσερις ορόφους της μόνιμης, το Σταθάτου και διάλειμμα με καφέ.
Πώς θα φτάσετε από την Angel Athens
Από την Ιουλιανού 50: λίγα λεπτά πεζή ως τη Βικτώρια, Γραμμή 1 ως Ομόνοια και αλλαγή στη Γραμμή 2 για Σύνταγμα. Από εκεί περπατάτε προς Βασιλίσσης Σοφίας και Νεοφύτου Δούκα. Αν προτιμάτε λιγότερο περπάτημα, συνεχίστε με μετρό ως Ευαγγελισμό μέσω Γραμμής 3, αλλά η διαδρομή με τα πόδια από το Σύνταγμα είναι απλή και ωραία.
Με τι συνδυάζεται
Το Κυκλαδικής βρίσκεται στο Κολωνάκι, κοντά στο Μπενάκη, στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και στον άξονα της Βασιλίσσης Σοφίας. Συνδυάζεται εύκολα με το Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού ή με μια βόλτα προς τον Λυκαβηττό, αν έχετε αντοχή για ανηφόρα. Για μια γεμάτη αλλά λογική μουσειακή μέρα, Κυκλαδικής + Μπενάκη είναι πιο ρεαλιστικός συνδυασμός από το να προσπαθήσετε να δείτε όλη τη Βασιλίσσης Σοφίας σε μία φορά.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι όντως τόσο μικρά τα ειδώλια;
Τα περισσότερα έχουν ύψος 15-30 εκ. — μέγεθος παλάμης. Λίγα φτάνουν τα 60-80 εκ. και ένα μόνο διάσημο παράδειγμα είναι σχεδόν φυσικού μεγέθους, στα 1,4 μ. Το μικρό μέγεθος είναι μέρος της εντύπωσης: πρέπει να σκύψεις για να δεις.
Επιτρέπεται η φωτογράφιση;
Συνήθως επιτρέπεται φωτογράφιση χωρίς φλας στη μόνιμη συλλογή, αλλά οι κανόνες μπορεί να διαφέρουν στις περιοδικές εκθέσεις. Ακολουθήστε τις σημάνσεις στην είσοδο κάθε αίθουσας.
Αξίζει για όσους δεν είναι ειδικοί στην τέχνη;
Ναι, αν σας αρέσουν τα μικρότερα μουσεία και η καθαρή παρουσίαση αντικειμένων. Δεν χρειάζεται ειδικό υπόβαθρο για να σταθείτε στα ειδώλια. Χρειάζεται όμως διάθεση για ήσυχη παρατήρηση. Αν ζητάτε μεγάλο θέαμα, η Ακρόπολη ή το Εθνικό Αρχαιολογικό θα σας καλύψουν περισσότερο.